თამად შეიძლება ითქვას, რომ 1988 წლის ნოემბერი ერთერთი ნიშანსვეტია ქართველი ერის უახლეს ისტორიაში. ამ პერიოდიდან განსაკუთრებით აღზევდა ეროვნული მოძრაობა, რომელიც ჯგუფურ-დისიდენტური ჩარჩოებიდან გამოვიდა და საერთო სახალხო მოძრაობად იქცა; ამან, თავისმხრივ, დიდწილად განაპირობა კიდეც ქართული სახელმწიფოებრიობის აღდგენა.

ევროპის ახალ და უახლეს ისტორიაში მეტად მნიშვნელოვან, არც თუ იშვიათად კი, გადამწყვეტ როლს ასრულებდნენ ამა თუ იმ ქვეყნის სპეცსამსახურები.
ამ ტენდენციამ გამოკვეთილი სახე მიიღო XX საუკუნის დამდეგიდანვე. აღსანიშნავია თუნდაც ის ფაქტი, რომ გარკვეული პირველწყაროების მონაცემებით, ავსტრია-უნგრეთის ერცჰერცოგ ფერდინანდზე თავდასხმა 1913-1914 წლებში დაიგეგმა სერბეთის გენშტაბის დაზვერვის სამსახურის ხელმძღვანელის, პოლკოვნიკ დრაგუტინ დმიტრიევის თაოსნობით.

მონასტერი ძლიერი რელიგიური ორგანიზაციაა. იგი სრულყოფის უსასრულო გზაა და აღემატება ქრისტიანული საზოგადოების საერთო დონეს. მონასტერი ე. წ. უმაღლესი სკოლაა, რომელიც ჭეშმარიტ ქრისტიანებს აყალიბებს. იმ ქრისტიანებს, რომელთაც დიდი იოანე კრონშტადტელი "ღმრთის ჭურჭელს, ღმრთის ტაძარს და ღმრთის სახლს" უწოდებს.

მას შემდეგ, რაც კ. კეკელიძემ ასურელი მამები ბიზანტიის იმპერიის აზიურ პროვინციებში, და მათ შორის სირიაში, მონოფიზიტთა დევნის შედეგად საქართველოში სხვადასხვა დროს დაბრუნებულ მონოფიზიტ ქართველებად წარმოაჩინა, ეს ვერსია თავისებურად შეავსო შ. ნუცუბიძემ. მან ასურელ მამებში პეტრე იბერის მიერ სირიაში დაარსებული რელიგიურ-ფილოსოფიური სკოლის ქართველი წარმომადგენლები დაინახა, რომელნიც, მისი აზრით, ამ "სირიული ქართული სკოლის" გაუქმების შემდეგ სამშობლოში დაბრუნებულან. "ქართველები სირიიდან" - ასე უწოდებს ამ მოღვაწეებს ავტორი.