კავკასიოლოგია

საბჭოთა რუსეთის მიერ ამიერკავკასიის ოკუპაციის შემდეგ საქართველოს სსრ-სა და აზერბაიჯანის სსრ-ს შორის ახალი საზღვრების გავლების შედეგად დავით-გარეჯის სამონასტრო კომპლექსის ერთი ნაწილი (მონასტრები: ბერთუბანი, უდაბნო და ნაწილობრივ ჩიჩხიტური) აზერბაიჯანის მხარეს მოექცა. დღეს საზღვრის ეს მონაკვეთი არ არის დელიმიტიზირებული და ტერიტორია ამ სახელმწიფოებს შორის სადავოდ განიხილება. აზერბაიჯანის წარმომადგენლები აღნიშნულ მონასტრებს ალბანური კულტურის ძეგლებად აცხადებენ, რომელიც ქართველებს თითქოს მოგვიანებით (ერთი ვერსიით XII ს-ში, მეორეთი კი - XIX ს-ში) მიუთვისებიათ, თუმცა ამის დამადასტურებელი არც ერთი ისტორიული წყარო დასახელებული არ არის.

რუსეთის ცივილიზაციის, კულტურის, მისი წარსულისა და თანამედროვეობისადმი ინტერესი დიდია საფრანგეთში. ამ საქმეში განსაკუთრებული როლი შეასრულა წიგნიერმა კულტურამ. ლიტრატურული თარგმანების, დოკუმენტური წყაროების, სამეცნიერო და კრიტიკული ნააზრევის სახით ფრანგ მკითხველს უამრავი მასალა მიეწოდა ამ ქვეყნის შესახებ, რომელიც მას ერთდროულად იზიდავდა და აფრთხობდა. მე-19 საუკუნის მეორე ნახევრიდან დოსტოევსკის რომანი, რომელიც ზოლას რომანს უპირისპირდება, გზას უხსნის ჭეშმარიტ ლიტერატურულ "რუსომანიას". ეს ფენომენი რუსეთ-საფრანგეთის პოლიტიკურ ალიანსსაც უკავშირდება და 1896 წლიდან – ფელიქს ფორის მიერ ნიკოლოზ II-ის საფრანგეთში ზარ-ზეიმით მიღებიდან მოყოლებული პირველ მსოფლიო ომამდე, აპოთეოზს აღწევს.
1917 წლის შემდგომ ინტერესი რუსეთისადმი არ ნელდება, თუმცა იგი სხვაგვარ გამოხატულებას იღებს. თუ ერთნი ახალი მსოფლიო იდეალისადმი ენთუზიაზმს გამოხატავენ და ბოლშევიზმს სიმპათიით უყურებენ, მეორენი "რუსულ ტრაგედიაზე" საუბრობენ და მსოფლიოს ბედი აფიქრებთ. ევროპელმა საზოგადოებამ აღარ იცის, როგორ ახსნას ის, რაც რუსეთში ხდება: "რუსული სულის" კიდევ ერთი ამოუცნობი სახე, მილენარიზმის ახალი ფორმა თუ კაცობრიობის რეალური საფრთხე? რა არის საბჭოეთი – იმედის, ილუზიის თუ სიცრუის ქვეყანა?

შუა საუკუნეების საქართველოში ჩამოყალიბებული და განვითარებული იყო ქართული ქრისტიანობა, რომელიც ამ დროს ეროვნული იდეოლოგია იყო. მიჩნეულია, რომ იმ ეპოქაში, ჩვენში, რელიგიური და ეროვნული იდეალები განცალკევებულად არ არსებობდა. ქართული ქრისტიანობის თავისებურების ერთ-ერთი განმსაზღვრელი ფაქტორია წმინდა მხედრების, განსაკუთრებით კი წმინდა გიორგის კულტი, რომელიც, საქართველოში, ოფიციალური ეკლესიის წიაღშივე მე-9 საუკუნიდან იწყებს გაძლიერებას და გარკვეულწილად, დაკავშირებული იყო ფეოდალური მონარქიის აღმავლობასთან და სამხედრო სულის განმტკიცებასთან.

ამ ბოლო დროს სამეცნიერო ლიტერატურაში გამოითქვა მოსაზრებები კავკასიაში ნეოლითის არარსებობის შესახებ. ნაშრომის მიზანია, აჩვენოს რეალური მდგომარეობა დასავლეთ კავკასიის ნეოლითური ძეგლების განხილვის მაგალითზე.