კავკასიოლოგია

1991 წლის 25 მაისს აშშ-ს ჩიკაგოს უნივერსიტეტში ჩატარდა კავკასიის კულტურებისადმი მიძღვნილი მეხუთე სამეცნიერო კონფერენცია. მისი ინიციატორი იყო ბალკანისტიკისა და სლავისტიკის ცენტრთან არსებული კავკასიის შესწავლის საზოგადოება.
მანამდე კი 22-24 მაისს (ამავე ცენტრის ეგიდით) მიმდინარეობდა რიგითი მეშვიდე, საბჭოთა კავშირის არასლავური ენების შესწავლის საკითხებისადმი მიძღვნილი კონფერენცია. ამ კონფერენციაში მონაწილეობის საშუალება მათი ორგანიზატორის, ქ. ჩიკაგოს უნივერსიტეტის პროფესორის, ბატონ ჰოვარდ არონსონის პირადმა მოწვევამ მომცა. კონფერენციების სამუშაო გეგმა მეტად მრავალფეროვანი და საინტერსო გახლდათ.

თურქეთში რეგისტრირებული "აჭარის კულტურული ასოციაციის" მიერ ქართულ ენაზე თარგმნილი თურქეთშივე გამოცემული თავისებური სამახსოვროს პირველ ნომერში საქართველოს ისტორიის რიგი უმნიშვნელოვანესი საკითხების გადმოცემისას დაშვებულია შეცდომები და ლაფსუსები, მაგრამ ყურადღებას გავამახვილებთ აქვე დაფიქსირებულ მოსაზრებებზე, რომ "სარფის საზღვრის გახსნის შემდეგ ორივე მხარის მცხოვრებმა აჭარლებმა, გაიგეს მოსკოვის პროპაგანდის სიყალბე, რომელიც მათ ქართველებთან აერთიანებდა... ბრესტ-ლიტოვსკის ზავის თანახმად... ბათუმი დაუბრუნდა თურქეთს..." და ა.შ. მოგახსენებთ ჩვენს მოსაზრებებს აღნიშნულ საკითხებზე.

ნაშრომში მოცემულია ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზენითის ისტორიიდან ზოგიერთი საყურადღებო მომენტი. მოგონებების საფუძველზე მოთხრობილია თანამედროვე სოფლის ზოგიერთი გვარის აქ შესაძლო დამკვიდრების ძველი ისტორია; ახალი მასალის გამოყენებით განხილულია 1877-1878 წლების რუსეთ-თურქეთი ომის ზოგიერთი, ქართული ისტორიოგრაფიის თვალსაზრისით საინტერესო ასპექტები; მაგალითად, როგორიცაა ციხისძირთან ბრძოლები და მასში ადგილობრივი, ქობულეთის მოსახლეობის განსაკუთრებული აქტიურობა, ამ ბრძოლებში სოფელ ზენითის საგრძნობი სტრატეგიული მნიშვნელობა, მხარის შემოერთების შემდეგ კი აქ განვითარებული ისტორიული თვალსაზრისით საინტერესო მოვლენები.

1783 წლის 24 ივლისს ქართლ-კახეთის სამეფოსა და რუსეთის იმპერიას შორის ჩრდილოეთ კავკასიაში მდებარე გეორგიევსკის ციხე-სიმაგრეში გაფორმდა ე. წ. მფარველობითი ხელშეკრულება. ეს მოვლენა ისტორიოგრაფიაში შემთხვევით არაა მიჩნეული ერთგვარ გარდამტეხ მიჯნად რუსულ-ქართულ პოლიტიკურ ურთიერთობებში. დაახლოებით სამი საუკუნის ისტორიის მქონე აღნიშნულმა ურთიერთობებმა უკვე ჩამოყალიბებული სამართლებრივი სახე მიიღო. რაც კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია, ორ არათანაბარზომიერ სახელმწიფოს შორის დადებულმა ტრაქტატმა მთლიანად შეცვალა პოლიტიკური ვითარება მთელს კავკასიაში და მის ფარგლებს გარეთაც.